لباس دين در نظرتان كهنه شد

لباس دين در نظرتان کهنه شد

دكتر مهدي اميدي

تغيير فرهنگ اسلامي و انقلابي از ديدگاه حضرت زهرا(س)

چرا بايد همواره در برابر حوادث اجتماعي حساس بود و احساس مسؤوليت کرد؟

«إن الله لم يک مغيرا نعمه أنعمها علي قوم حتي يغيروا ما بإنفسهم»

يكي از شاخصاي انقلابي بودن، حساس بودن به تحولات اجتماعي و مبارزه با انحرافهاي ايجاد شده است.

تحولات، گاهي آرام و گاهي پرشتاب است. تحول ارزشي در يک جامعه اغلب تدريجي است. حساسيت در باب سلامت و بيماري- حساسيت در برابر غذا

¡ اساساً يك فرد انقلابي امروز در برابر دين با سه فرهنگ متمايز مواجه است: 1. فرهنگ کفر و الحاد يا فرهنگ جاهليت (که خود به دو بخش جاهليت قديم و جديد قابل تقسيم است) 2. فرهنگ ايمان و دينداري صادقانه و خالصانه 3. فرهنگ نفاق و تظاهر به دينداري (که خود بر دو قسم است: ناديده انگاشتن ظواهر ديني به نفع باطن دين يا بهعکس، اتکا به ظواهر دين و بيتوجهي به باطن دين)

¡ تقابل ميان فرهنگ کفر و الحاد با فرهنگ ايمان و دينداري، تقابلي بنيادين و انکارناپذير است. به همين سبب، مبارزه ميان اين دو مبارزهاي شفاف و عاري از هر گونه ابهام و ترديد است.

¡ اما جريان فرهنگي نفاق تلاش ميکند خود را يک جريان سوم که حلقه ربط ميان جريان کفر و ايمان است قرار دهد. اين در حالي است که نه فرهنگ ايمان حاضر به پذيرش فرهنگ نفاق است و نه فرهنگ الحاد حاضر به هضم آن در درون فرهنگ خويش است. براي مثال؛ دين اسلام، جريان نفاق را هم جزئي از جريان کفر و تداوم آن در قالبي جديد ميداند و فرهنگ کفر نيز از با استفاده ابزاري از جريان نفاق، اهداف خود را که عبارت از مبارزه با محور نظام ديني يعني امامت و ولايت است پي ميگيرد.

¡ رسالت پيامبر اکرم(ص) از سوي خداوند و مأموريت ايشان براي مبارزه مستمر با شرک و کفر و سنتهاي جاهلي به تاسيس نظام ديني توسط ايشان و تحقق معارف و احکام الاهي در جامعه انجاميد. همچنين با قوّت گرفتن اسلام و طرد ملحدان و مشرکان از صحنه سياسي و اجتماعي، آنها هم به ناچار اسلام را پذيرفتند و تلاش کردند اهداف دنيوي و مادي خود را در شکل و قالبي جديدتر دنبال کنند.

¡ پيامبر اکرم(ص) بر اساس هدايت الاهي و فرمان خداوند، تداوم رسالت خود را در پرتو امامت و ولايت اهل بيت(عليهالسلام) ميديدند و اصرار داشتند که جامعه تنها با هدايت آنان ميتواند نظام جامع ديني را تحقق بخشد و از تشتت و تفرقه و دوقطبيشدن رهايي يابد.

¡ اما فرهنگ ناب محمدي(ص) پس از وفات ايشان بهتدريج به فراموشي سپرده شد. مردم انقلابي تصور کردند وظيفهشان به پايان رسيده و ديگر کاري از آنها ساخته نيست و بهتدريج پس از 50 سال جاهليت قديم در قالبي جديد به ظهور رسيد. 

¡ إني تارک فيکم الثقلين کتاب الله وعترتي اهل بيتي ما إن تمسکتم بهما لن تضلوا ابدا....

فرمايشات فاطمه زهرا(سلامالله عليها) چگونگي تغيير فرهنگ اسلامي و انقلابي به فرهنگي ديگر را به خوبي ترسيم ميكند.

فاطمه زهرا(س) در مسجد مدينه پس از ماجراي فدک؛ ياران پيامبر را که از مهاجرين و انصار بودند مورد خطاب قرار ميدهد که شما در زمان پيامبر(ص) چه بوديد و الان چه شدهايد.

— انتم عبادالله نُصُبُ امره ونهيه: شما نمونهها و تابلوهاي امر و نهي الاهي بوديد؛

— و حملة دينه و وحيه: از پيشگامان و پرچمداران دين و وحي بوديد؛

— و امناء الله علي انفسکم: امين خدا نسبت به هم بوديد؛

— و بلغاؤه الي الامم: مبلّغان دين او براي جهانيان بوديد؛

— زعيم حق له فيکم: رهبر حق در ميان شما بود و هست؛

— و عهد قدمه اليکم: که تعهدي به شما واگذار کرد؛

— و بقية استخلفها عليکم: و باقيمانده تکاليفي بر ذمه شما باقي گذاشت.

خلاصه اينکه شما مردماني مؤمن و انقلابي بوديد که بر مدار ولايت پيامبر(ص) از ذلت جاهلي به عزت اسلامي راه يافتيد. اينکه چنين انقلاب بزرگي راه انداختيد و با آن همراهي کرديد درست اما چرا انقلابي باقي نمانديد؟ شما جان و مال داديد که عزتتان حفظ شود و ننگ سلطه شياطين و مستکبرين را نپذيريد. پس چرا آن نعمت بزرگ را ناديده گرفتيد و گرفتار نفاق شديد؟

فاطمه زهرا(س) در ادامه ميفرمايد: وقتي پيامبر اسلام(ص) دعوت حق را لبيک گفت و به ديار باقي شتافت

— ظهرت فيکم حَسْکَة النفاق: خار نفاق در شما ياران پيامبر ظاهر شد؛

— و سَمَلَ جِلباب الدين: لباس دين در نظرتان کهنه شد؛

— و نطق کاظم الغاوين: ساکتشدگان گمراه(طردشدگان از سوي پيامبر) دوباره سخن آغاز کردند؛

— و نبخ خامل الاقلين: پستمرتبهها دوباره قدر و منزلت يافتند؛

— فخطر في عرصاتکم: اين نفاق بهتدريج همه عرصههاي زندگي شما را فراگرفت.

فاطمه زهرا(س) به عنوان سنگربان تيزبين فرهنگ ايمان و اسلام بيان کند که تغيير رفتار ياران پيامبر(ص) از تغيير فرهنگ آنان سرچشمه ميگيرد و آن‌ها بايد علت انحراف به سمت نفاق را در خودشان جستوجو کنند. دو عامل دنياطلبي و تکبر، اساس نفوذ نفاق در ياران پيامبر(ص) بود.

علي (ع): انما بدء وقوع الفتن اهواء تتبع و احکام تبتدع يخالف فيها کتاب الله و يتولي عليها رحال رجالا علي غير دين الله.

حساسيت نداشتن در برابر تغييرات ارزشي، پيامدهايي را نيز براي افراد و جامعه به دنبال دارد: إن الله لم يک مغيرا نعمه أنعمها علي قوم حتي يغيروا ما بأنفسهم. اگر به تغييرات حساس نباشيم، نعمتها به نقمت تبديل ميشود. بر اين اساس، بياعتنايي نيروهاي انقلاب به رخدادهاي اجتماعي و سياسي پيامدهاي ذيل را در پي دارد:

1. ابتدا فرهنگ نفاق (دنياگروي همراه با ادعاي انقلابيگري) در ميان مجموعهاي از انقلابيون، جاي فرهنگ اسلام ناب محمدي را ميگيرد و بهتدريج به همه سطوح زندگي آنها سرايت ميکند؛

2. سپس حقيقت دين به عقب رانده ميشود. جريان نفاق، محور دين يعني ولايت و امامت را هدف قرار ميدهد و عليه او توطئه ميکند؛

3. نيروهاي انقلابي و دلسوز نظام اسلامي، ايثارگران جبهه و جنگ، و رنجکشيدگان انقلاب منزوي ميشوند و يا به اتهامهاي واهي کنار زده ميشوند و اروپانشينان ديروز و عافيتطلبان زمانه جنگ در صدر امور قرار ميگيرند؛

4. به تدريج ملاکهاي ارزشي همچون علم و تقوا و تجربه کنار نهاده ميشود و سهمخواهي از قدرت ارزش مييابد. در سقيفه گفتند نحن الامراء و انتم الوزراء؛ ما که از قريش هستيم امير باشيم و سهم شما انصار هم وزارت باشد، و نگفتند ملاک سهمبندي قدرت است يا معيار علم و تقوا. بعدها گفتند رسالت از بنيهاشم بود، حالا حکومت بايد از بنياميه باشد؛  

5.  فرهنگ جهاد و مقاومت به حاشيه ميرود و تأمين رفاه مادي به عنوان مهمترين هدف مورد اقبال قرار ميگيرد. گفتند انقلاب 57 تمام شد يا گفتند دوره اسلام گذشت و ديگر قابل عمل نيست؛

6. ملاک دوستي و دشمني عوض ميشود. بهجاي دوستان منتقد، دشمنان ملت و جاي کلمه دشمن مفهوم رقباي ما مينشيند؛ 

7. دوقطبيهاي ساختگي در جامعه افزايش مييابد: صلحطلب و جنگطلب، دموکرات و مستبد، دلآرام و دلواپس، خشونتطلب و ضدّ خشونت، اسلام خشن و اسلام رحماني...؛

— و درنهايت، دشمن فرصت را براي فريب کساني که به او دل خوش کردهاند فراهم ميبيند: واطلع الشيطان رأسه من مغرزه: شيطان سر خود را از مخفيگاه بيرون آورد

— هاتفا بکم: شما را مخاطب خود ساخت

— فالقاکم لدعوته مستجيبين: ديد شما به راحتي حاضر به رابطه با او (در همه زمينهها) هستيد

— و للغره فيه ملاحظين: و براي فريبخوردن آمادهايد

 

منبع:

خطبه حضرت زهرا(س)، طبرسي، الاحتجاج،  ج1.